Trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa là do đâu? Cảnh báo dấu hiệu bất thường

Việc bé sơ sinh nôn trớ sau khi bú khiến nhiều mẹ lần đầu chăm con không khỏi hoang mang, lo sợ bé bị bệnh dạ dày, tiêu hoá hoặc dị ứng sữa. Tuy nhiên, phần lớn trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa là do sinh lý bình thường và sẽ cải thiện dần theo thời gian. Điều quan trọng là mẹ phải hiểu rõ nguyên nhân, phân biệt trớ sinh lý và bệnh lý, đồng thời biết cách chăm sóc đúng để giúp bé giảm nôn trớ, phát triển khỏe mạnh.

Trẻ sơ sinh bị trớ – hiện tượng phổ biến hay dấu hiệu bất thường?

Trớ sữa là tình trạng sữa trong dạ dày trào ngược lên miệng hoặc mũi của trẻ sau khi bú. Có đến 70–85% trẻ sơ sinh trong giai đoạn từ 0 – 3 tháng tuổi từng bị trớ ít nhất một lần.

Đây là một hiện tượng khá phổ biến, vì:

• Dạ dày trẻ còn nằm ngang, van dạ dày chưa đóng kín.
• Hệ tiêu hoá non nớt, dễ bị tác động khi bú no, bú nhanh, vặn mình…

Trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa trong khoảng thời gian từ 0 – 3 tháng tuổi.

TRỚ khác gì với NÔN?

• Trớ là dòng sữa trào ra nhẹ, không kèm co thắt.
• Nôn là hành động tống mạnh, có biểu hiện gồng bụng, khó chịu.

Vì vậy, phần lớn các trường hợp trẻ sơ sinh hay bị trớ là trớ sinh lý, không đáng lo. Nhưng nếu bé trớ liên tục, trớ ra dịch vàng, kèm dấu hiệu mệt mỏi thì cần lưu tâm.

Vì sao trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa?

Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh hay bị nôn trớ:

1. Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện

Dạ dày của bé sơ sinh nằm ngang và có dung tích nhỏ (khoảng 30–60ml), lại chưa có van dạ dày hoạt động hiệu quả, khiến sữa dễ trào ngược.

2. Bú quá no hoặc bú quá nhanh

Khi mẹ cho bú quá nhiều một lúc hoặc bé bú quá nhanh khiến nuốt nhiều không khí, dẫn đến đầy bụng và trớ ra sữa.

3. Tư thế bú sai

Bú nằm nghiêng, bú khi bé chưa tỉnh hẳn khiến sữa không chảy đúng chiều, dễ bị trào ngược.

4. Bé vặn mình sau bú

Nhiều bé sơ sinh vặn mình rồi trớ sữa, đặc biệt vào ban đêm. Đây là phản xạ bình thường, nhưng nếu bé vặn mình và ọc sữa liên tục, mẹ cần theo dõi.

5. Trào ngược dạ dày thực quản

Là hiện tượng trớ sữa kéo dài hơn 3 tuần, đi kèm khó chịu, quấy khóc, bú ít, chậm tăng cân.

6. Sôi bụng, đầy hơi

Khi trẻ sơ sinh sôi bụng hay trớ, có thể do rối loạn tiêu hóa nhẹ, mẹ ăn đồ lạ (nếu đang cho bé bú mẹ).

Dấu hiệu nhận biết bé đang bị nôn trớ bất thường

Không phải trớ sữa nào cũng vô hại. Mẹ cần cảnh giác nếu thấy bé có các biểu hiện:

• Bé bị trớ sau mỗi cữ bú, dù bú ít hay nhiều
• Trớ kèm khóc rên, quấy khó chịu
• Bé trớ ra dịch vàng, dịch xanh, có mùi chua nặng
• Giảm bú, mệt, sụt cân, ngủ ít
• Bé hay vặn mình, mặt đỏ, toát mồ hôi mỗi khi trớ

Những dấu hiệu này có thể cảnh báo:

• Viêm dạ dày nhẹ
• Dị ứng đạm sữa bò
• Trào ngược nặng cần can thiệp

Trẻ sơ sinh vặn mình rồi trớ sữa – có sao không?

Bé sơ sinh bị trớ khi đang vặn mình là tình huống rất thường gặp ở trẻ dưới 2 tháng tuổi.

Nếu bé chỉ:

• Vặn nhẹ người, nhăn mặt, ọ ẹ
• Trớ sữa trong, không có mùi lạ
• Vẫn bú ngủ tốt

Thì đây là biểu hiện bình thường, không cần quá lo.

Nhưng nếu bé:

• Vặn người mạnh, gồng người, đỏ mặt
• Trớ ra dịch đặc, màu lạ
• Có vẻ mệt mỏi, bỏ bú, ngủ không sâu

Mẹ nên đưa bé đi kiểm tra để loại trừ bệnh lý tiêu hóa, thần kinh hoặc nhiễm trùng nhẹ.

Sai lầm khiến bé sơ sinh bị trớ nhiều hơn

Trong quá trình chăm con, nhiều sản phụ dù rất cẩn thận nhưng lại vô tình mắc phải một số thói quen tưởng chừng vô hại, khiến tình trạng trớ sữa của bé trở nên thường xuyên và kéo dài hơn.

1. Bế nằm ngang sau khi bú, không vỗ ợ hơi

Sau khi bú, nếu mẹ đặt bé nằm ngay mà không bế đứng và vỗ ợ hơi, lượng không khí nuốt vào sẽ bị giữ lại trong dạ dày. Khi kết hợp cùng sữa, khí sẽ đẩy sữa trào ngược lên thực quản và gây trớ. Đây là sai lầm phổ biến nhất khiến bé bị nôn trớ lặp đi lặp lại.

2. Cho bú khi bé chưa tỉnh hẳn hoặc đang khóc

Một số mẹ tranh thủ bé còn mơ ngủ để cho bú, hoặc cố dỗ bé đang khóc bằng sữa. Lúc này, bé dễ nuốt sữa lẫn khí, dẫn đến đầy bụng, khó tiêu và trớ sữa sau đó.

3. Ép bé bú quá nhiều trong một cữ

Khi mẹ cho bé bú quá nhiều trong một lần, dạ dày nhỏ của trẻ sẽ không tiêu hóa kịp. Việc chia lượng sữa hợp lý và quan sát phản ứng của bé trong quá trình bú sẽ hỗ trợ tiêu hoá và giảm tình trạng trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa.

4. Không chia nhỏ bữa bú

Đối với những bé có cơ địa hay trớ, việc điều chỉnh lượng sữa mỗi cữ và tăng số lần bú trong ngày sẽ giúp dạ dày hoạt động nhẹ nhàng hơn, tránh tình trạng quá tải và trào ngược.

5. Đặt bé nằm ngủ ngay sau khi bú

Sau khi ăn no, nếu bé được đặt nằm ngang ngay, sữa dễ bị trào lên thực quản. Giữ bé ở tư thế thẳng nhẹ nhàng trong vòng 15–20 phút sau bú là cách đơn giản để hạn chế tình trạng này.

6. Thay tã hoặc lắc bé mạnh ngay sau bú

Một số hoạt động tưởng vô hại như thay tã, rung lắc, massage mạnh ngay sau khi bé ăn có thể gây áp lực lên bụng và khiến bé bị trớ. Mẹ cần dành thời gian nghỉ ổn định cho bé sau ăn rồi mới thực hiện các thao tác khác.

Khi nào mẹ cần đưa trẻ đi khám?

Phần lớn các bé sẽ giảm nôn trớ sau 3–4 tháng đầu đời nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, vẫn có một số tình huống cần được theo dõi sát và đánh giá bởi bác sĩ:

• Trẻ trớ sau hầu hết các lần bú, dù bú rất ít
• Trớ kèm dịch màu vàng, xanh, hoặc lẫn máu
• Bé co giật, ngủ li bì, phản ứng chậm
• Không có sự tăng cân đều đặn trong vòng 2–3 tuần
• Trớ xảy ra đồng thời với sốt, tiêu chảy, bụng trướng, đi phân bất thường
• Tình trạng nôn trớ kéo dài trên 7 ngày, không cải thiện dù đã thay đổi cách chăm sóc

Lúc này, việc đưa bé đi kiểm tra tại các cơ sở chuyên khoa nhi để loại trừ nguyên nhân bệnh lý là hướng xử lý phù hợp và kịp thời.

Mẹ nên làm gì khi bé hay bị trớ sữa?

Dưới đây là cách giúp bé giảm nôn trớ tại nhà:

Sau khi bú:

• Bế bé đứng 10–15 phút, vỗ ợ hơi nhẹ nhàng
• Tránh đặt bé nằm ngang hoặc lắc ngay sau bú

Tư thế bú:

• Đầu cao hơn thân
• Bú bên nghiêng trái sẽ tốt hơn
• Nếu bé bú bình: dùng núm ti phù hợp để tránh nuốt hơi

Theo dõi lượng bú:

• Chia nhỏ bữa bú (mỗi cữ 60–80ml)
• Nếu bé trớ thường xuyên, không ép bú bù ngay

Massage nhẹ nhàng:

• Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ mỗi tối
• Ấm bụng giúp bé dễ tiêu hóa, ít đầy hơi

Trớ sữa – Mẹ đừng chủ quan, nhưng cũng đừng quá lo

Trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa là điều thường gặp, đặc biệt ở giai đoạn 0–3 tháng tuổi. Mẹ chỉ cần quan sát đúng, chăm sóc cẩn thận và không quá kiêng khem – bé sẽ dần giảm trớ theo thời gian. Tuy nhiên, nếu trớ kéo dài, bất thường, có màu lạ hoặc ảnh hưởng bú – ngủ – tăng cân, mẹ không nên chần chừ đưa bé đi khám.

Truy cập homecareshop.net.vn để tìm hiểu thêm các bài viết chuyên sâu giúp mẹ nhận biết sớm, xử lý đúng và chăm sóc trẻ sơ sinh nhẹ nhàng – hiệu quả – khoa học.